O NASCIMENTO DO MENINO JESUS De vijfde Portugese wandeling

20161129_141357

De feestdagen komen er aan en dat is in de etalages in Lissabon te merken. Voor mij is het nog even wennen om de aanstormende kerstsfeer met een stralende zon en koffiedrinkend op een terrasje te moeten meemaken. En sommige zaken wennen snel. Ik ben vandaag op zoek naar de geboorte van kindje Jezus (O nascimento do menino Jesus) En wie niet in deze dagen? Zijn we na een moeilijk jaar 2016 niet allemaal toe aan een beetje bezinning? Ik wel, maar of de zoektocht naar menino Jesus vandaag bezinning zal geven, waag ik te betwijfelen. Ik zocht de nieuwgeborene in de Igreja São João de Deus. Een relatief nieuwe kerk, in een gegoede buitenwijk, op zo’n vijftien minuten met de groene lijn van de metro (ligna verde). In de kerk, achter het altaar hangt een fresco, een drieluik van de schilder Doningos Rebêlo. Nu ga ik niet doen alsof ik deze schilder ken, dus moet ik het ook hebben van de wikipediapagina. En op deze pagina staat niet vermeld, wat mijn collega wel wist.

20161129_135906

Op de linker fresco staat het nog jonge kindje Jezus, ogenschijnlijk tegen gevangenen te praten. Daarbij de tekst: João de Dues, Granada sera a tua cruz. Ik ga niet duiden of op andere wijze de tekst en fresco religieus verklaren. Ook de geboorte van Jezus is geen onderwerp van gesprek, hoewel. Het ging mij niet om de geboorte van Jezus, al weer ruim 2000 jaar geleden, maar om de kunstzinnige geboorte van Jezus door de schilder Rebêlo. Ik had er nooit bij stil gestaan dat een schilder ook voor kerkelijke kunst modellen nodig heeft. Ik dacht dat juist deze kunst door de hand van God tot stand zou komen. Mijn collega gaf aan dat haar moeder op jeugdige leeftijd model heeft gestaan voor het kindje Jezus. Dat wilde ik wel even bekijken. En die kans kreeg ik.

20161129_140255

Toen ik aankwam, zette ik me even in de kerkbanken neer, maar voor ik er erg in had kwam de pastoor er aan en begon een dienst. Ik had het kunnen weten, want het aantal, met name vrouwen van zekere leeftijd dat in de kerk zat, was zelfs voor Portugese begrippen op een willekeurig tijdstip, groot. Met goed fatsoen kon ik geen foto’s meer maken en diende de dienst uit te zitten. Of ik het verstaan heb? Zoals in alle kerken is de galm van de versterker een storende factor, anders had ik het natuurlijk woordelijk kunnen meemaken. In gedachte was ik al bezig om de pastoor uit te leggen dat Jezus een vrouw is, zeker in zijn kerk. Hoewel het een vriendelijk man oogde, en heel vals zong, weet ik niet of hij mijn nieuwlichterij op waarde zou schatten. Heftige discussies in het Portugees bereidde ik al voor, maar het zou niet nodig zijn. De man was snel verdwenen. En na tien minuten kon ik foto’s maken, want eerst hadden de dames nog een eigen dienstje. Ik weet niet of ze de rozenkrans afwerkten, maar ze konden het af zonder de voorganger. Misschien bezworen ze wel dat Jezus een vrouw is? Ik heb het ze niet gevraagd, dat durfde ik niet.

Toen de foto’s gemaakt waren, bleek de kerk verder een bron van inspiratie voor een leerling Portugees. Op het middenpad lagen grote tegels met opschrift die ik bijna zonder 20161129_135808woordenboek wist te herleiden. (Dar de comer, dar de beber, Vestir os indigentes, Acolher peregrinos, cuidar dos doentes, visitar os presos en sepultar os mortos) Allemaal stichtelijke teksten, zo vlak voor de viering van de geboorte van kindje Jezus.Het kan geen toeval zijn dat ik naast de tegel zat met ‘visitar os presos’ oftewel bezoek de gevangenen. Zo kon ik de hele tijd ook nog aan mijn werk denken.

20161129_162221

’s Middags bezocht ik een andere goddelijkheid. Ook die is er niet meer. In de woning waar de koningin van de Fado, Amalia Rodrigues, de laatste veertig heeft gewoond, kreeg ik een persoonlijke rondleiding van een jonge Portugese. Nadat ze vernam dat ik dit mijn eerste wankele schreden heb gezet, wisselde ze Engels en Portugees af. Ze waarschuwde me voor de vele valkuilen van de taal en legde me uit dat cozer en coser (koken en naaien) voor buitenlanders verdomd moeilijk is. Verder gaf ze af op de Spanjaarden die er maar aan wennen moesten dat haar generatie de arrogantie van de Spanjaarden niet meer pikte. Als ik haar zo beluister, is het maar goed dat ik geen Spaans leer, maar Portugees.

Laatste twee foto’s van de tuin bij het Amaliahuis, binnen mochten helaas geen foto’s worden gemaakt.

20161129_162228

A BUSCA DA MULHER COM… De vierde Portugese wandeling

20160401_132127

Lissabon, april 2016

Ik ga vandaag op zoek naar een ontdekking die ik eerder dit jaar in Portugal heb gedaan. In april was ik met mijn lief voor de eerste keer in Lissabon. De toeristische high-lights hebben we gezien en dus liepen we ook in de buurt van het Castelo de Sã0 Jorge. Op zich geen nieuwswaardig feit, honderdduizenden doen dit. Bij het kasteel speelde net als elders in de stad artiesten of semi-artiesten om toeristen te vermaken. Op de plek bij de ingang van het kasteel, speelde een dame op een instrument dat bleek de handpan te zijn. Eigenlijk is dit voor mij niet te vertalen, maar ik doe een gooi, panela de mão. Ik was helemaal verkocht voor dit instrument en eenmaal terug in Nederland wilde ik er een kopen en me bekwamen in dit magnifieke instrument, ritmisch en melodieus. Het is er niet van gekomen. En dat is maar goed ook, want nu leer ik Portugees. Naast een werkzaam leven zijn twee nieuwe hobby’s  wel een beetje te veel van het goede.

 

Mijn oudste zoon vindt trouwens dat ik een fiep heb als het gaat om het leren van deze nieuwe taal. Ik houd hem voor dat ik voor hetzelfde geld, hoewel een goede handpan heel prijzig is, ook de handpan als fiep had kunnen hanteren. Dat geeft veel meer decibels en waarschijnlijk ergernis van mijn huisgenoten. Nu zijn ze me hooguit af en toe een paar dagen kwijt voor een reisje naar Lissabon en dat levert vast geen ergernis op. Dus vandaag ben ik op zoek naar de dame met de handpan oftewel a busca da mulher com…….. Het weer was stralend, blauwe luchten en eigenlijk te warm voor mijn colbert. Maar mijn paspoort zat er in en waardevolle spullen draag ik graag op mijn lijf en niet in de rugzak (mochila). Je zult het maar kwijtraken, je paspoort of telefoon met al je pasjes. Om van een voetbalkaartje nog maar niet te spreken.

 

Welgemoed loop ik door de Portugese hoofdstad alsof ik die ken als mijn eigen broekzak. Het laatste stukje nam ik met ligna 28. Richting het kasteel hoorde ik geen muziek. Misschien houdt ze even pauze maakte ik mezelf wijs. Maar nee hoor, ze was er niet. Wel een verveelde hippie-achtige Zweed die zijn elektrische orgel net aan het inpakken was. ,,Rot op”, dacht ik. Maar tegelijkertijd bracht dit hoop. Misschien mag hij maar tot elf uur spelen en was het nu tijd voor de handpandame? Ik ga op een bankje zitten en schrijf nog wat Portugese woorden op die ik onderweg was tegengekomen. Maar dat had ik niet moeten doen. Ik ben al snel het slachtoffer van straatverkopers, bedelaars en andere nooddruftigen.  Dat heb ik Nederland, maar de kans in Lissabon is vele malen groter. Nu ik eenmaal vijftig ben heb ik inmiddels een beperkt arsenaal aan ontwijk-strategieën. Maar als ik ergens ga zitten is het feest. Bedelaars komen geld vragen, maar een sigaret is ook altijd goed. Een zonnebril of afgelopen zaterdag met regen (chuva) is een paraplu uiteraard iets dat ik nodig heb. Resumerend heb ik vandaag wiet, coke, parfum voor ‘minha mulher‘, een zonnebril, stomme selfie-sticks en zelfs een laserpen kunnen kopen zonder dat ik er om vroeg. Zittend bij de ingang van het kasteel kwam een lange magere donkere man op me af. Hij gaf me een hand, stelde zich voor en zij dat hij uit Senegal kwam. Toen ik Vincent en Nederland zei met het inmiddels geleerde muito prazer, schatte hij me in op een armband (uma pulseira). Waarom Afrikanen denken dat een middelbare te dikke man zonder hipster uitstraling nu een kralenketting om moet doen, vraag ik me af. Het was niet de eerste keer. Met de hoop dat mijn ‘date’ nog zou komen, was ik goedgemutst. Hij deed nogal wat moeite om de juiste maat voor mijn pols te vinden. Hij maakt ze blijkbaar op zijn eigen smalle polsen en dat is dan weer niet handig met de vele toeristen. We keuvelen nog wat, uiteraard in het Engels. Hij zoekt na een paar minuten, als hij door heeft dat ik het bij slechts een armband laat, weer andere slachtoffers. Ik blijf uiteraard nog wachten.

20161128_124232

Lissabon, november 2016

Na een kwartier geef ik de hoop op. Maar goed het zonnetje schijnt en er is nog veel te zien in Lissabon. Een teleurstelling kan ik vandaag goed aan. En als een echte Feyenoordfan bij het verlies met 4-0 tegen Manchester United zingt ‘Let’s pretend we scored o goal’ en dan feestend uit zijn dak gaat, bedenk ik: Let’s pretend we had a date.

20161128_202148

de buit