Begrip, van de dag (143) Het JC-dilemma

 

 

 

HET JC-DILEMMA

 

Dat is nog wel even een dingetje vandaag, waar gaan we het over hebben? Johan Cruijff of die andere JC want het is immers Witte Donderdag. Dat is een dilemma natuurlijk, maar daarmee is het begrip van de dag geboren, het JC-dilemma. Zojuist kom ik terug van het boodschappen doen en de EO doet verslag van de Passion in Amersfoort via de radio. Nota bene door de EO is de introductie van het programma dat ze op dezelfde dag gestorven zijn. Nu ben ik mild katholiek grootgebracht en katholieken staan erom bekend niet zo bijbelvast te zijn, laat staat mild-katholieken, maar het was toch echt Goede Vrijdag dat Jezus Christus gekruisigd werd. En dat wordt nu herdacht via een mediaspektakel in Amersfoort.

Maar met het onverwachte sterven van Cruijff krijgt JC vandaag een hele andere dimensie. Heel Nederland schrok in oktober al met de mededeling dat Cruijff ziek was, de diagnose longkanker. Als roker zijn dat juist de momenten dat het wegkijken niet meer helpt en dat je even heel bewust wordt van de gevaren. Maar als Johan Cruijff dan zo snel na de diagnose overlijdt, dan ga je nadenken, echt nadenken. Ik weet niet eens of Nederlands nummer 14 gestorven is aan longkanker of aan de gevolgen van de behandeling. Jezus Christus, wat is dat snel gegaan zeg.

Hedenmiddag sprak ik nog met enkele collega diehard rokers of er nog een stopdatum in het verschiet lag. U weet wel van die standaardpraat door en voor rokers, tijdens het roken van een tussendoor-sigaretje. Ik meldde dat de planning ergens in april zou zijn, in ieder geval wil ik nog wel even ongestoord een weekend naar Lissabon zonder gezeik van mezelf over afkickhumeuren. Na vandaag weet ik de datum, over 14 dagen is mijn stopdag, 6 april rook ik mijn laatste sigaret en vanaf 7 april niet meer. Facta non verba!!!!

Begrip, van de dag (128) Biologische hertaling van de bijbel

 

 

 

BIOLOGISCHE HERTALING VAN DE BIJBEL

 

Donderdagavond is boodschappenavond, snel met de auto naar de plaatselijke grutter. Vaak luister ik dan naar het programma Kunststof op Radio 1, even vaak luister ik het niet af want koffie, bier en appels moeten gehaald worden. Vanavond was er een interview met Carl van Schaik, bioloog en primatoloog. Hij heeft samen met Kai Michel een hertaling van de bijbel gemaakt. Samen bekijken ze de bijbel vanuit een biologische en antropologisch gezichtspunt. Dat moet ik eens opzoeken, niet beseffend dat het programma opnieuw beluisterd kan worden. Dat heb ik gedaan toen de boodschappen netjes op hun plek stonden. Ongelooflijk interessant om op die manier naar de bijbel kijken.

Ik ben mild katholiek opgevoed en katholieken zijn van nature luie christenen als het om bijbelvastheid gaat. Ik neem genoegen met de tien geboden als leidraad voor mijn leven en zelfs daar permitteer ik me nog een heleboel interpretatievrijheden. En dat is ook goed als ik Van Schaik beluister want de hele bijbel is opgeschreven om de wereld rondom de mens heen te verklaren. Daarmee is religie in zijn visie sterk tijd- en plaatsgebonden. Van Schaik begint bij het begin, de Hof van Eden. In de visie van de primatoloog is de verbanning vanuit het Paradijs niet meer dan een verklaring van de overgang van de jagerscultuur naar de landbouwcultuur. Dit bracht enorme veranderingen voor de mens met zich mee, het bezit werd er mee verklaard, mensen gingen in grotere gemeenschappen wonen en die gemeenschappen kregen meer te maken met overlast van elkaar, maar ook ziektes en rampspoed. Het zoeken naar verklaringen voor zaken die mensen overkwamen en/of die ze niet begrepen, werden vastgelegd en uitgelegd. Met de landbouwcultuur deed ook het monotheïsme zijn intreden.

Met bovenstaande doe ik het interview met Carl van Schaik te kort, laat staan dat het iets zegt over het boek, Het Oerboek van de Mens – De evolutie en de bijbel – dat ik tot een uur geleden nog niet kende, trouwens de auteurs ook niet. Ik wil het beslist lezen. Ik kan me zo voorstellen dat vanuit andere wetenschapsdisciplines of kennisbronnen ook hele creatieve manieren zijn om de bijbel te hertalen. Misschien waag ik me ooit aan de hertaling van de bijbel vanuit het perspectief van de boodschappen doende man. Als je heel creatief bent kun je daar vast een boek mee vullen. Voorwaarde is wel om die bijbel eens goed te lezen.
PS. Voor wie het programma wil beluisteren volg de link. In een tijd van snel, snel, snel is dat onnatuurlijk, zelf een tekst als hierboven is gemiddeld al te lang, maar echt, het is een aanrader.

 

49. SPIJBELEN IN DEN BOSCH uit de serie de kakelende 100

Af en toe heb je dat zo op je werk, een teamuitje met alle collega’s in den lande, zo’n 300 bij elkaar. Of je dat nu leuk vind of niet, het is min of meer een verplichting. Meestal is het best aardig. Vandaag landden we in Den Bosch in theater De Parade. ’s Morgens een serieus programma met de nieuwste organisatie-ontwikkelingen en een spreker met een inhoudelijk verhaal met betrekking tot het werk. Was interessant en leerzaam, hoewel in zo’n grote groep worden er toch steeds ludische werkvormen aangedragen. De softe sector zullen we maar zeggen, maar ik heb er echt een schijthekel aan. ’s Middags is meer de ontspanning, maar ook dat moet steevast gepaard gaan met iets interactiefs. Driewerf gadverdamme, dus ik spijbelde voordat de echte ontspanning begon. Geen nood, de Sint Jan, misschien wel de mooiste kerk van Nederland, was in de beurt. Een aantal collega’s ging ook.

twin towers in Den Bosch
Ik kijk dan altijd even naar het alziend oog in de toren. ,,Dat is ook het teken van de vrij-metselaars” wist een collega te melden. Hij wees ook op een kunstwerk tegen een van de pilaren van de toren. ,,Een getordeerd baldakijn” wist een man op leeftijd te vertellen. Hij bleek een gidsfunctie te hebben en wist heerlijk te vertellen over allerlei ins en outs van de Bosche Kathedraal. Bijvoorbeeld dat in 1584 de bliksem in de toren sloeg en dat de honderd meter hoge toren nooit meer is opgebouwd in de oude vorm van vanwege geldgebrek. Het geld dat gereserveerd was voor twee torens aan de voorkant, gelijk de Kölner Dom, werd gebruikt voor de restauratie van de de kerk. Speciaal wees de ‘oude baas’ op een brandschildering bij de hoofdingang dat dateert uit 2007. Een voorstelling van hel, vagevuur en hemel van kunstenaar Marc Mulders. Links onderin, in het hel-gedeelte, verbeeld het vliegtuig dat in de Twin Towers in New York is gevlogen. Recente geschiedenis versmelt zich met eeuwenoude katholieke symboliek waarover de man vertelde. In de 16e eeuw kwamen de torens er niet en juist op die plaats wordt in het raampje links onderin tot uitdrukking gebracht waar twee andere torens ruim vierhonderd jaar later zijn weggevaagd. Het uurtje spijbelen heeft veel opgeleverd, een heel nuttig uurtje.

Ik realiseer dat fotograferen ook een vak is dat ik niet beheers. Met veel moeite kan ik het vliegtuig op mijn eigen foto’s onderscheiden, terwijl het in het echt goed te zien was. Volledigheidshalve maar een foto van internet geplukt ter verduidelijking.

twin towers in Den Bosch 2

Zwarte Piet in moerassig Nederland.

Natuurlijk is de wereld gek, dat kan niet anders. Als we VN gezanten in zetten voor het onderzoeken van een kinderfeest in Nederland, terwijl in Afrika clitorale verminking van jonge meisjes gemeengoed is onder het mom van traditie, kinderarbeid al dan niet in de seksindustrie in veel landen eerder regel dan uitzondering is en dan hebben we het nog niet eens over de onmacht die de VN laat zien in oorlogsgebieden. De gekte in de wereld is me te groot om in een blog te vervatten, dus beperk ik me tot de Zwarte Piet-gekte in Nederland. En die is al bijna niet te overzien.

 

DE OUVERTURE

Buiten het jaarlijkse Sinterklaasfeest is er een nieuwe traditie aan het ontstaan, namelijk het kapotmaken van een Nederlandse traditie. De PR-machine van enkele gefrustreerde BN-ers komt ieder jaar beter op gang. De giftige gevolgen worden derhalve steeds ernstiger. Zij kunnen zich verheugen op een warm Sinterklaasfeest. Sterker nog, zij laten zien hoe je met non-issues heel wat te weeg kunt brengen. Geert Wilders kan hier nog een puntje aan zuigen. Sterker nog, onze Geert kan zijn propaganda-machine laten rusten, want door mensen als Prem Radhakishun en Quincy Gario en hun grachtengordelgevolg, krijgt de PVV gratis propaganda. En nu hebben ze eens een punt, want de het is natuurlijk je reinste onzin om Zwarte Piet te koppelen aan de slavernij.

                                                                                                                                      SLAVERNIJ

Het laatste wat ik wil doen is me bezig houden met de ontkenning van de Nederlandse geschiedenis. Deze kent zwarte bladzijdes, inktzwarte bladzijdes zelfs. We hoeven maar te kijken naar de Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen. Ik ga ook niet ontkennen dat de historische feiten zoals de slavernij, nog generaties kan doorwerken op bevolkingsgroepen. Maar moet ik daarvoor mijn excuus aanbieden? Even gravend in mijn stamboom leert dat in de periode dat de slavernij in Suriname is afgeschaft, mijn voorouders niet veel meer waren dan landarbeiders, mogelijk afkomstig net over de grens met Duitsland uit Münsterland. Wie ga ik verantwoordelijk stellen voor mijn vermeende achterstand omdat mijn voorouders kansarme paupers waren zoals de meesten in Nederland. Ze wisten, omdat ze geen onderwijs hadden genoten, waarschijnlijk helemaal niets af van het bestaan van Suriname. Ik wil wel kijken naar het hier en nu, gegeven de geschiedenis, hoe we met zijn allen in Nederland het beter kunnen krijgen. Dat lukt absoluut niet door Sinterklaasvierders te betichten van racisme of in ieder geval onwetendheid. Dan sla je de plank volledig mis.

                                                                  HISTORIE VAN SINTERKLAAS

De gedupeerden van het Sinterklaasfeest zetten het boek van Jan Schenkman in als beginpunt van het huidige Sinterklaasfeest. Geheel ten onrechte mijns inziens, maar ook historische feiten logenstraffen deze gedachte. Jan Schenkman was onderwijzer en kinderboekenschrijver in Amsterdam. Ik durf niet te beweren dat de man niets wist van de situatie rondom de slavernij in de voormalige Nederlandse koloniën. Mogelijk wel, maar of hij dat gebruikt heeft waag ik te betwijfelen. De totstandkoming van zijn figuren Sinterklaas en Zwarte Piet zouden mogelijk ontleend zijn aan de boeken van Ivanhoe (Walter Scott). Maar scherpslijperij over het gedachtegoed van Jan Schenkman is niet nuttig, historisch gezien heeft het sinterklaasfeest zijn roots al in de oudheid. Nadien is het feest geëvolueerd en geïncorporeerd door de katholieke kerk en het christendom. Veel gebruiken, symbolen en ook figuren, ook die van Zwarte Piet, zijn hierop terug te voeren. Maar ook na 1850 is het sinterklaasfeest nog lang gebonden aan plaatselijke gebruiken en tradities die soms van elkaar verschilden. Na de Tweede wereldoorlog is er pas enige eenheid in het sinterklaasfeest tot stand gekomen en is verworden tot het hedendaagse volksfeest. Dit heeft derhalve niets, maar dan ook helemaal niets te maken met een vermeende koloniale traditie die bewust of onbewust in stand wordt gehouden.

Informatief filmpje over Sinterklaasgebruiken en hun herkomst

                                                                                                                                                                         De antiZwarte Pieten misbruiken het feest om zaken op de politieke agenda te zetten. Ik wil hiermee niet beweren dat er geen racisme en discriminatie bestaat. Hierover later meer, eerst een korte uitstap naar aanverwante tradities.

                                                                                                                                                                                                 IEDER ZIJN EIGEN (ZWARTE) PIET

In Europa is het sinterklaasfeest veel wijder verbreid dan slechts het Nederduitse gebied. Gesteld kan worden dat vanuit de oudheid en/of middeleeuwen gelijksoortige figuren een rol spelen op 6 december. Naast de sinterklaasfiguur is er vaak een knecht. Soms is er sprake van een roodbaardige man, op andere momenten is de knecht of de andere figuranten in het verhaal de duivel of engel. Om de duivel herkenbaar te maken, wordt hij in sommige streken zwart geschminkt. Verder weg, Iran en omliggende landen, kennen ook hun (zwarte) Piet. De achtergrond van deze traditie is niet hetzelfde als de Europese, maar ook hun Piet is zwart met rode lippen. Deze mythische figuur is in 2009 op de VN-werelderfgoedlijst gekomen.(!) Trouwens weet je wat pas echt racistisch is? Die voorzitter van de VN Human Right Watch haar werk te laten doen als donkere vrouw, terwijl ze publiekelijk haar onwetendheid en onkunde al geëtaleerd heeft.

RACISME?

Mijn stelling is dus dat het sinterklaasfeest niet racistisch is, inclusief de figuur van Zwarte Piet. Mensen die dit beweren en mij en vele anderen daarmee als racist wegzetten, of onwetend, trekken een zware wissel op mijn solidariteit. Ik zeg daarmee niet dat er in Nederland geen racisme is en er wordt met zekerheid gediscrimineerd. Maar ik durf te beweren in Nederland niet meer of minder dan in andere landen, inclusief Afrika, Suriname of de zwarte gemeenschap in Amerika. Mensen onderscheiden zich van elkaar, of groepen onderscheiden zich van elkaar. Verschillen onderling vallen op en worden zo nodig benoemd. Volgens mij is dit onderscheidend vermogen van mensen inherent aan het mens zijn. Is het erg dat een klein kind in Lutjebroek dat voor het eerst een donkere man of vrouw ziet, zegt: Zwarte Piet!’ Nee, natuurlijk niet want voor dat kind is het referentiekader zijn kinderidool. Is het erg dat een kind dat blijft doen, of nog kwalijker een volwassen mens dit doet? Ja, natuurlijk want dan zet je mensen weg. Je moet beter weten. Om eens een flauw voorbeeld te noemen, de shows van Jürgen Rayman zul je eens tegen de lat van discriminatie, of erger nog, racisme moeten zetten. Zonder met een strikte definitie te komen van racisme, ik denk dat met de stereotypering die in zijn shows aanwezig zijn, heel wat tere zieltjes geraakt kunnen worden.

Het is belangrijk dat er misstanden aan de kaart gesteld worden. Waarom is de werkeloosheid onder Surinamers, Antillianen, Turken en Marokkanen groter dan bij de allochtone bevolking. Ik ben ervan overtuigd dat er gediscrimineerd wordt naar afkomst met alle gevolgen van dien. Wat is er met Nederland en de Marokkaanse gemeenschap aan de hand, als ‘kut-Marokkaan’ een algemeen bekend verondersteld begrip is geworden? Dat zijn zaken om je druk te maken. Zoeken naar oorzaken van de problemen en oplossingen zoeken, al geloof ik niet in de volledig egalitaire samenleving. En valse koppeling maken tussen het sinterklaasfeest en gesignaleerde problemen werkt averechts.

                                                                                                                                                       OPEN ZENUW OF KERSVERSE WOND?

Waar komt die ongekende reactie op het anti-pietenfundamentalisme vandaan? Mijn antwoord is gelegen in het fundamentalistische van de roergangers; of is het toch een open zenuw in de Nederlandse samenleving? In dat laatste geloof ik niet. Als ik zie op de sociale media dat zogenaamde multiculti’s zich fel keren tegen de anti-Piet-sentimenten, dan denk ik niet dat er een open zenuw wordt geraakt. Eerder geloof ik dat er een kersverse wond bewust is aangebracht en dat het besef en de kennis hoe die wond te genezen nog niet aanwezig is met alle gevolgen van dien. Vuil dat nooit bij die wond zou kunnen komen, heeft nu vrijelijk spel. Ik denk maar zo dat Wilders nu met zijn benen op tafel ligt nu hij gratis argumenten heeft gekregen. Ook ben ik maar weinig overtuigd van de slappe reactie van bijvoorbeeld Minister Plasterk op 22 oktober bij Pauw & Witteman dat er hier en daar een gekleurde Piet moet komen. Een typische polderoplossing om mensen te paaien. Durf nu eens stelling in te nemen denk ik dan in plaats van meteen naar een compromis te zoeken. Ik weet niet hoe het sinterklaasfeest er over 50 jaar uit zal zien. Vast anders dan nu en dat hoeft wat mij betreft geen probleem te zijn, maar dan wel op basis van een rustig evolutionair proces, niet met de gifpijlen van enkele subversieve elementen die door de grachtengordel zijn omarmd. Het voorkomt in ieder geval dat ik op waanzinnige ideeën kom om het Caraïbisch Carnaval in Rotterdam te verbieden.